Użytkownik intywidualny
Kraj
Stonehenge Solstice

10 budowli, które kochają słońce

Od miejsc starożytnych po nowoczesne miasta, ruch słońca od wieków inspirował i intrygował architektów. Budowle mogą skrywać sekrety niewidoczne na pierwszy rzut oka — na przykład śledzić ruch słońca lub ujawniać ukryte cechy konstrukcji. Oto 10 przykładów obiektów, które zmieniają się wraz z roczną wędrówką słońca. Ile z nich znasz?

Stonehenge, Wielka Brytania

To starożytne arcydzieło inżynieryjne, stanowiące ikonę brytyjskiej kultury, od dawna intryguje historyków i geologów. Budowla składa się z ogromnych stojących głazów, a kilka z nich waży około 25 ton. Istnieje kilka teorii wyjaśniających, w jaki sposób możliwe było przetransportowanie takiego ciężaru oraz ustawienie konstrukcji w czasach, gdy nie znano technologii i mechanizacji. Dokładne przeznaczenie głazów również jest kwestią sporną. Widać jednak wyraźny związek budowli z zachodem słońca podczas przesilenia zimowego i wschodem słońca podczas przesilenia letniego. Każdego roku wokół słynnych głazów gromadzą się tysiące odwiedzających — szczególnie w kluczowych dniach kalendarza słonecznego.

Piramida Kukulkana, Chichen Itza, Meksyk

Ta słynna piramida znajduje się w Meksyku, w centrum starożytnego miasta Majów. Dwa razy w roku budowla ożywa. Podczas równonocy wiosennej i jesiennej światło słoneczne pada na piramidę w taki sposób, że wzdłuż jej złożonych z 91 stopni schodów powstaje cień przypominający wijącego się węża. Efekt ten dodatkowo podkreślają ogromne głowy węży wyrzeźbione u podstawy schodów. Zjawisko to, nazywane zstąpieniem wielkiego pierzastego węża, symbolizuje jednego z najważniejszych bogów Majów.

Panteon, Włochy

Panteon, Włochy

Ta budowla w samym sercu Rzymu, stanowiąca jedną z głównych atrakcji turystycznych, jest oświetlona w wyjątkowy sposób. Na szczycie jej słynnej półkolistej kopuły znajduje się 9-metrowy otwór, tak zwany oculus, przez który do wnętrza świątyni wpada światło słoneczne (i deszcz). Zainteresowanie tą niezwykłą konstrukcją zaowocowało powstaniem wielu różnych teorii, a w 2011 r. pojawiła się nowa. Sugeruje ona, że otwór mógł być ogromnym zegarem słonecznym. Historycy odkryli także, że promienie słoneczne wpadające do Panteonu 21 kwietnia — czyli w tradycyjną rocznicę założenia Rzymu — oświetlają wejście do świątyni. A ponieważ w takim dniu prawdopodobna była wizyta cesarza, nie wydaje się, aby efekt ten był przypadkowy.

Starożytne miasto Petra, Jordania

To starożytne, wykute w stromych zboczach czerwonej skały miasto w Jordanii jest jednym z siedmiu nowych cudów świata. Miejsce to zachwyca o każdej porze roku, jednak w pewne dni odwiedzający mają możliwość zobaczyć ogromną metropolię grobowców, posągów i innych budowli sakralnych z o wiele ciekawszej perspektywy. Choć jeszcze nie ustalono, czy był to zamierzony efekt, w konkretnych okresach w roku kluczowe miejsca na tym terenie są podświetlone słońcem. Podczas gdy współcześni badacze używają statystyk i technologii, aby potwierdzić orientację Słońca względem budowli, ówcześni budowniczy mogli polegać tylko na obserwacji.

Ahu Akivi, Wyspa Wielkanocna

Wyspa Wielkanocna na Oceanie Spokojnym jest jednym z najbardziej oddalonych od kontynentów miejsc na ziemi. Jej ludność liczy jedynie 6000 osób, a odwiedza ją ponad 80 000 turystów rocznie. Jedną z głównych atrakcji na tej niewielkiej wyspie są liczne grupy kamiennych posągów (moai). Spośród nich Ahu Akivi postrzega się jako miejsce szczególnie święte. Znajduje się tam siedem identycznych posągów moai, których twarze są skierowane w stronę zachodzącego słońca podczas równonocy wiosennej, a plecy skierowane w stronę wschodzącego słońca podczas równonocy jesiennej. To najbardziej precyzyjna pod względem astronomicznym konstrukcja na wyspie.

Angkor Wat, Kambodża

Angkor Wat, Kambodża

Myśląc o Kambodży, myślisz o Angkor Wat. Ta zachwycająca świątynia, która jest największą budowlą sakralną na świecie, stanowi część starożytnego miasta. W XII i XIII wieku miasto Angkor było stolicą imperium rozciągającego się od Malezji po Mjanmę. Sama świątynia miała stanowić odwzorowanie świętej góry Meru, którą uważano za centrum świata, a główna wieża symbolizuje jej szczyt. Podczas równonocy wschodzące słońce pojawiające się nad wieżą tworzy nad świątynią świetlistą koronę. Szczegółowe badania naukowe przeprowadzone na Uniwersytecie w Michigan w 1976 roku sugerują, że taka orientacja mogła być bardzo istotna, ponieważ w dawnych czasach kambodżańskie kalendarze opierały się na cyklach lunarnym i solarnym.

Obserwatorium słoneczne Dźantar Mantar w Jaipurze, Indie

Obserwatorium astronomiczne Dźantar Mantar w Delhi

Obserwatorium w Jaipurze jest największym i najlepiej zachowanym z pięciu wyjątkowych obserwatoriów astronomicznych zbudowanych z inicjatywy maharadży Jai Singha II w latach 1724–1730. Na terenie tego wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO obiektu znajdują się różne przyrządy geometryczne, służące między innymi do pomiaru czasu, przewidywania zaćmień oraz śledzenia ruchu gwiazd. Mieści się tam również największy na świecie kamienny zegar słoneczny. Prawdę mówiąc, każdy ze znajdujących się tam przyrządów jest ogromny. Nie są to tradycyjne, niewielkie instrumenty — wykonano je jako obiekty budowlane. Niektórzy uważają, że obserwatoria powstały w różnych miejscach w kraju, aby umożliwić przeprowadzanie porównań, natomiast inni sądzą, że miały one znaczenie polityczne.

Abu Simbel, Egipt

Abu Simbel, kompleks świątyń wyrzeźbionych w skalnym zboczu na brzegach Nilu, jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w Egipcie. Powstał z inicjatywy króla Ramzesa II i obejmuje dwie świątynie. Fasadę większej z nich zdobią cztery 21-metrowe posągi samego Ramzesa. U stóp tych olbrzymich posągów znajdują się małe wrota prowadzące do wnętrza świątyni. Choć efekt ten może wydawać się niepozorny w tak imponującym otoczeniu, dwa razy w roku promienie słoneczne wpadające przez wrota oświetlają posągi króla Ramzesa II i Amona (boga światła), które znajdują się wewnątrz świątyni Abu Simbel. Dni, w których ma miejsce to zjawisko, nie są przypadkowe: pierwsza data przypadała na dzień urodzin Ramzesa, a druga na dzień jego koronacji.

Newgrange, Irlandia

Ta konstrukcja w formie nasypu, starsza niż Stonehenge i piramidy w Egipcie, może na pierwszy rzut oka nie robić wielkiego wrażenia. Jednak raz w roku, podczas przesilenia zimowego, ujawnia się jej magia. O wschodzie słońca promienie słoneczne wędrują wzdłuż 19-metrowego korytarza, by rozświetlić komorę znajdująca się wewnątrz budowli. Ten starożytny obiekt dowodzi, że zainteresowanie Słońcem (i światłem) jest elementem różnych kultur od tysięcy lat. Warto wiedzieć, że aby zaobserwować wspomniane wyżej zjawisko, trzeba się pospieszyć — światło znika już po 17 minutach.

Manhattanhenge, USA

Dwa razy do roku, w okresie przesilenia zimowego i letniego, zachodzące słońce ustawia się dokładnie w jednej linii z ulicami biegnącymi ze wschodu na zachód na Manhattanie. Efekt? Słońce perfekcyjnie obramowane ścianami wysokich budynków. „Manhattanhenge”, nazywane również przesileniem manhattańskim, to termin spopularyzowany przez astrofizyka z Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej. Nazwa ta nawiązuje do Stonehenge — pierwszej budowli wymienionej na naszej liście. Naukowiec zasugerował, że jeśli w przyszłości zostaną odkopane starożytne ruiny Manhattanu, będzie można założyć, że stanowiły formę o znaczeniu astrologicznym. Ponadto, ponieważ daty przesilenia zbiegają się z datami Memorial Day oraz Meczu Gwiazd ligi MLB, będzie można przypuszczać, że efekt ten miał uhonorować te dwa wydarzenia! Podobne zjawiska można zaobserwować także w innych miastach Ameryki Północnej, na przykład w Montrealu, Chicago i Toronto.

Manhattanhenge

Wszystkie gawędy w skrócie

Poznaj wszystkie opowieści o oświetleniu

Udostępnij w Social Mediach